ΥΡΙΑ

Ενας ιερός τόπος στο κέντρο του Αιγαίου με αδιάκοπη ζωή και λειτουργία από τον 14ο αιώνα π.Χ. ως τις μέρες μας. Λίκνο του ιωνικού ρυθμού της μνημειώδους ελληνικής αρχιτεκτονικής.

Εντοπίσθηκε (1982), ερευνήθηκε (1986-1996) και διαμορφώθηκε για το κοινό (1992-1996) από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο του Μονάχου και με χρηματοδότηση των δύο αυτών Ιδρυμάτων, του Υπουργείου Πολιτισμού (έρευνα) και του Υπουργείου Αιγαίου (διαμόρφωση).

Στο ιερό των Υρίων, στη θέση Λειβάδι της Νάξου η θρησκευτική δραστηριότητα ξεκινά απο τα προϊστορικά χρόνια (130π.Χ.) και συνεχίζεται αδιάκοπα μέχρι σήμερα. Τη σημασία του χώρου πιστοποιούν, πέρα από τα εξαιρετικής σπουδαιότητας αρχιτεκτονικά ευρήματα, οι άφθονες αναθηματικές προσφορές που δεχόταν η λατρευομένη σ' αυτο Θεότητα σε όλες τις περιόδους της ιστορίας του, ιδιαίτερα τις πρώιμες.

Η σημασία των κτηρίων που αποκαλύφθηκαν στα 'Υρια είναι τοσο μεγάλη, ώστε η συζήτησή τους κατέλαβε αμέσως κεντρική θέση στη σχετική διεθνή βιβλιογραφία και στα εγχειρίδια της αρχαίας αρχιτεκτονικής. Αλλά και η σνέχεια της λατρείας, μοναδικά τεκμηριωμένη στα Ύρια, αποτελεί σπουδαίο ιστορικό στοιχείο. Η αδιάκοπη λατρεία του Διονύσου κατά την αρχαιότητα και του συγγενούς Αγίου Γεωργίου κατόπιν επιβεβαιώνει τα άλλα στοιχεία που υπάρχουν στη Νάξο και τεκμηριώνουν πολιτισμική συνέχεια από το 1500 π.Χ. τουλάχιστον κ.ε.

Την προφανώς υπαίθρια λατρεία, που διήρκεσε απο τους Μυκηναϊκούς (1300-1100 π.Χ.) μέχρι τους Μεσογεωμετρικούς ΙΙ χρόνους (800'750 π.Χ.), διαδέχονται τέσσερεις φάσεις της ίδιας λατρείας με κέντρο ένα ναϊκο οικοδόμημα. Τα κτήρια βρέθηκαν σε αλλεπάλληλα υπερκείμενα στρώματα, στην ίδια Θέση και με τον ίδιο προσανατολισμό.

Πρώτα χτίστηκε μονόχωρος ναός, περί το 800 π.Χ., απο ξυλοπλινθοδομή. Πιθανότατα πλημμύρα του γειτονικού ποταμού Βυβλίνη (σήμερα λέγεται Περίτσης) κατέστρεψε το πρώτο αυτό κτίριο, το οποίο αντικατέστησε, περί το 730 π.Χ., αίθουσα για μυστηριακές τελετές με τέσσερα κλίτη (επιμήκη διαμερίσματα που χωρίζονται με κιονοστοιχίες) και περιφερειακά θρανία για τους πιστούς.

Μετά την κατάρρευση για άγνωστους λόγους και τον δεύτερο ναό, χτίζεται στην ίδια θέση και χρησιμοποιόντας κάποιους από τους παλαιότερους τοίχους, τρίτος ναός που χρονολογείται στον πρώιμο 7ο αι. π.Χ. Είχε τρία κλίτη και μια πρώιμη μορφή τετράστυλης πρόστασης. Ούτε ο τρίτος ναός λειτούργησε για πολύ. Περί το τέλος του 7ου αι. π.Χ. η λατρεία έγινε πάλι υπαίθρια και είχε ως κέντρο της ένα τετράπλευρο πήλινο πύραυνο (μαγκάλι), που βρέθηκε σχεδόν ακέραιο και είναι ορατό κάτω από το μαρμάρινο κατώφλι του αδύτου.

Γύρω στο 580-570 π.Χ. άρχισε να χτίζεται ο τέταρτος και μεγαλύτερος ναός, ο μόνος που διατηρήθηκε ορατός και αναστηλώθηκε. Πρόκειται για ένα εκατόμπεδο αρχαϊκο ναό, ιωνικού ρυθμού. Ο ναός χτισμένoς με το εγχώριο γρανοδιοριτικό πέτρωμα διαθέτει άδυτο (χώρο για μυστηριακή λατρεία), μαρμάρινη πρόσταση (κιονοστοιχία που μνημεiοποιεί την είσοδο), μαρμάρινο βωμό, και είναι χωρισμένος σε τρία κλίτη από δύο τετράστυλες μαρμάρινες κιονοστοιχίες .

Το ασταθές υπέδαφος και η μικρή εμπειρία στη θεμελίωση των αρχιτεκτόνων του αρχαϊκού κτιρίου, έκαναν αναγκαία μια μεγάλης κλίμακας επισκευαστική επέμβαση κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους ( 1 ος αι. π.Χ). Τον 5ο αι. μ.Χ. ο ναός μετατράπηκε σε παλαιοχριστιανική βασιλική. Τη συνέχεια της λατρείας στον ίδιο χώρο για 3.300 χρόνια εξασφάλισε η ίδρυση του βυζαντινού ναϊδρίου του Αγίου Γεωργίου στην άμεση γειτονία του αρχαίου ναού.

Το Ιερό περιβλήθηκε στους χρόνους της όψιμης αρχαιότητας από ευρύχωρο τετράπλευρο τέμενος, διαστάσεων τουλάχιστον 70 Χ 58 μ. το οποίο στα δυτικά ενσωμάτωνε ένα στωϊκό οικοδόμημα (δύο τετράγωνοι χώροι με στοά εμπρός από την είσοδο τους). Η συνέχιση της αvασκαφής κατά τις δύο τελευταίες αvασκαφικές περιόδους απέδειξε οτι το οικοδόμημα αυτό είναι τελετουργικό εστιατόριο (κτήριο για κοινά δείπνα κατά τις εορτές). Η παλαιότερη, αψιδωτή, οικοδομική φάση του εστιατορίου ανάγεται στους πρώιμους αρχαϊκούς χρόνους (7ος αιώνας π.Χ). Στην κλασική του φάση (4ος αιώνας π.Χ.), μπορούσε να φιλοξενήσει δεκαοχτώ τουλάχιστον διακεκριμένους πιστούς που δειπνούσαν ξαπλωμένοι σε ανάκλιντρα. 'Ολος ο χώρος έδωσε άφθονη κεραμεική απο μαγειρικά και επιτραπέζια σκεύη.

Η έρευνα είχε ήδη διαγνώσει, ότι η Νάξος είχε πρωτοποριακό ρόλο στην ανάπτυξη όχι μόνο της πλαστικής αλλά και της αρχιτεκτονικής. 'Ομως τα πρώτα βήματα ανάπτυξης της μνημειακής ιωνικής αρχιτεκτονικής παρέμεναν άγνωστα. Με τον δεύτερο ναό των Υρίων τεκμηριώνεται ήδη απο τον 8ο αιώνα π.Χ. η πρώτη γνωστή διαμόρφωση μνημειώδους εσωτερικού χώρου με μια εκπληκτική, για την εποχή, τετράκλιτη υπόστυλη ναϊκή αίθουσα. Με τον τρίτο ναό τεκμηριώνεται άμεσα η ξύλινη πρόστυλη πρόσοψη στους αρχαίους ναούς και με τον τέταρτο ναό, απο το 580-550 π.Χ. αποκτάται το πρωϊμότερο παραδείγμα λίθινου πρόστυλου ιωνικού ναού. Στον τελευταίο αυτό ναό εντοπίζονται με μεγάλη λεπτομέρεια τα μέχρι τώρα άγνωστα πρώτα βήματα της μνημειώδους ελληνικής μαρμάρινης αρχιτεκτονικής στη θεμελίωση της πρόστασης και του αδύτου, στη μορφή των κιόνων, στα επιβλητικά θυρώματα, στη διαμόρφωση τον θριγκού και της μαρμάρινης στέγης. Πρόκειται, δηλαδή, για τις μορφές που επικράτησαν στην αρχαία αρχιτεκτονική και μέχρι σήμερα διατρέχουν τον παγκόσμιο πολιτισμ ό ως έκφραση του μνημειώδους.

Η ιστορία της τελετουργικής εστίασης στα ιερά και η δημιουργία ειδικών κτιρίων που την εξυπηρετούσαν παρακολουθείται επίσης στα 'Υρια, με τις επάλληλες κατασκευές του αψιδωτού πρώιμου αρχαϊκού, του κλασικού και του υστερορωμαϊκού τελετουργικού εστιατορίου, σε χρόνους πολύ παλαιότερους από ό,τι ήταν ως σήμερα γνωστό.

Γενικά με το έκθεμα των Υρίων η πρωτοποριακή προσφορά της Νάξου στη διαμόρφωση της ελληνικής αρχιτεκτονικής μορφής αναλύεται στους επιστήμονες και συνειδητοποιείται απο το κοινό.

Συγχρόνως, παρέχεται μια μοναδική εικόνα αδιάκοπης υπερτρισχιλιετούς συνέχειας υψηλού πολιτισμού στο κέντρο του Αιγαίου

Θέση

37° 4' 8.4036" N, 25° 23' 11.7384" E

Κοντινοί Προορισμοί

Άγιος Αρσένιος

Ο Άγιος Αρσένιος ή κατά τους ντόπιους Αγερσανί, είναι το μεγαλύτερο χωριό της πεδινής Νάξου τόσο σε πληθυσμό όσο και σε έκταση ενώ από τα μεγαλύτερα της Νάξου. Απέχει περίπου 7 χλμ από την πόλη, Χώρα της Νάξου. Κατά την απογραφή του 2001 οι κάτοικοι ήταν 1138.

Το όνομά του το χωρίο το πήρε από ένα μικρό εξωκλήσι,τον Αγιο Αρσένιο, το οποίο είναι κοντά στο χωριό. Η παλαιότερη αναφορά του τοπωνυμίου βρίσκεται σε έγγραφο του Δούκα Κρίσπου της 1 Απριλίου του 1435. Ο ιερός ναός του χωριού είναι αφιερωμένος στον Άγιο Σπυρίδωνα.

Γλυνάδο

Το Γλυνάδο είναι ένας από τους 30 οικισμούς που υπάγονται στο Δήμο Νάξου και είναι ένα απο τα λιβαδοχώρια της Νάξου.

Είναι από τα πρώτα χωριά της Νάξου με δημοτικό σχολείο και που εγκαταστάθηκε τηλεγραφείο. Οι εγγεγραμμένοι σήμερα κάτοικοι του χωριού είναι 509.

Ο παλαιόπυργος της Πλάκας

Ο παλαιόπυργος της Πλάκας βρίσκεται ανάμεσα στο χωριό Τρίποδες και στην παραλία της Πλάκας στους πρόποδες του λόφου του Στρούμπουλα.
Ο Πύργος της Πλάκας είναι ακόμη γνωστός με τις εξής ονομασίες: 'Ο Παλιόπυργος', 'Ο Παλιόπυργος της Πλάκας', 'Ο Πύργος του Στρούμπουλα', από τον ομώνυμο λόφο, ' Ο Πύργος της Τρυγόνας', από τα διπλανά χωράφια της Τρυγόνας, και 'Ο Πύργος της Αριάδνης'.

Τρίποδες ή Βίβλος

To χωριό Τρίποδες ή Βίβλος είναι ένα από τα γραφικότερα χωριά της Νάξου. Βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα του νησιού, σε απόσταση 8 χλμ. από την πρωτεύουσα του νησιού, τη Χώρα, στο πέρασμα προς παραλίες Καστράκι, Αλυκό, Πυργάκι Μικρή Βίγλα και Ορκό και ανήκει στα Λιβαδοχώρια.

Σύμφωνα με την τελευταία απογραφή (2001), ο πληθυσμός των Τριπόδων ανέρχεται σε 807 μόνιμους κατοίκους, αλλά τους καλοκαιρινούς μήνες ξεπερνά τους 1000. Κύρια ασχολία των κατοίκων του είναι η γεωργία και η κτηνοτροφία, ενώ τα τελευταία χρόνια πολλοί έχουν στραφεί προς τον τουρισμό.

Ο ΠΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΜΠΕΛΟΝΙΑ

Λίγο έξω από το χωρίο Γαλανάδο, σε απόσταση 6 χλμ περίπου από την πόλη της Νάξου συναντάμε τον Πύργο του Μπελόνια. Ο πύργος ήταν ή κατοικία του ενετού άρχοντα της περιοχής. Στη μια πλευρά του εξωτερικού τοίχου ξεχωρίζει το οικόσημο της οικογένειας Μπελόνια. Σήμερα, ο πύργος εντυπωσιάζει χάρη στην επιβλητική μορφή του και στην πανοραμική θέα που διαθέτει προς το λιβάδι της Νάξου και την Χώρα. Στον περίβολό του πύργου υπάρχει και το δίδυμο εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη.

Ναξος

Το explore-naxos.com είναι ένας τουριστικός οδηγός της Νάξου που σκοπό έχει να σας γνωρίσει της ομορφιές και τα αξιοθέατο του νησιού.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

Λιμεναρχείο Νάξου (+30) 22850 23292
Αεροδρόμιο Νάξου (+30) 22850 23292
Τελωνείο Νάξου(+30) 22850 22238
ΚΤΕΛ Νάξου (+30) 22850 22291
RadioTaxi Χώρα (+30) 22850 22444
Νοσοκομείο Νάξου (+30) 22853 60500
Ταχυδρομείο Νάξου (+30) 22850 22211
O.T.E. (+30) 22850 22599
Αστυνομικό Τμήμα (+30) 22850 23280
Τουριστική Αστυνομία (+30) 22850 22100
Πυροσβεστική (+30) 22850 32199
Αρχαιολογικό Μουσείο (+30) 22850 22725
Δήμος Νάξου (+30) 22853 60100
Κ.Ε.Π. Δήμου Νάξου - (+30) 22850 37130

Φιλικά sites

Go to top