Σμύριδα Νάξου

Η σμύριδα Νάξου , στην τοπική διάλεκτο σμυρίγλι, είναι πέτρωμα που απαντάται στη Νάξο στις πλαγιές του όρους Αμόμαξη ανάμεσα στους οικισμούς Κόρωνο και Απείρανθο.
Το χρώμα της είναι κυανόμαυρο ή, ορισμένες φορές κατάμαυρο και περιέχει κυρίως κορούνδιο (50%- 66%), οξείδια του σιδήρου (16%- 28%) και άλλα ορυκτά (περίπου 20%). Η σμύριδα έχει πολύ μεγάλη σκληρότητα που πλησιάζει το 9 στην κλίμακα Mohs. Απαντάται σε κρυσταλλοσχιστώδεις περιοχές συνήθως σε μορφή κοίτης ή φλέβας.

Το μοναδικό μέρος της Ελλάδας, στο οποίο απαντάται το συγκεκριμένο πέτρωμα, η σμύριδα, σε εκμεταλλεύσιμη ποσότητα, είναι το νησί της Νάξου και θεωρείται υψηλής ποιότητας. Ανάλογα κοιτάσματα σμύριδας υπάρχουν και στην Τουρκία, με σύσταση ανάλογη με αυτή της Νάξου.

Η ποιοτική υπεροχή της Ναξιώτικης σμύριδας είναι γνωστή από την αρχαιότητα που χρησιμοποιείτο σαν λειαντικό και στιλβωτικό υλικό.
Το σμυρίγλι εξορύσσεται ακόμα και σήμερα, χωρίς, όμως, πλέον να υπάρχει ζήτηση στην αγορά, καθώς έχει πλέον εξ ολοκλήρου αντικατασταθεί από το τεχνητό κορούνδιο. Οι εφαρμογές του συγκεκριμένου ορυκτού είναι πάρα πολλές μετά από βιομηχανική επεξεργασία. Κατασκευάζονται από αυτήν σμυριδόπανα και σμυριδοτροχοί λείανσης, ενώ υπό μορφή κόκκων χρησιμοποιείται στα αντιολισθηρά οδοστρώματα κ.λ.π.

Το έτος 1925 κατασκευάστηκε ο «εναέριος», ένα είδος τελεφερίκ για τη μεταφορά της σμύριδας στο λιμάνι της Μουτσούνας, επινείου της Απειράνθου. Μεγάλο έργο βιομηχανικής υποδομής που έγινε με σκοπό τη μείωση του κόστους μεταφοράς του σμυριγλιού στα πλοία.

Οι παλαιότερες αναφορές για το εμπόριο ναξιακής σμύριδας είναι από την περίοδο 1625 έως 1700 οπού δικαίωμα εκμετάλλευσής της σμύριδας το είχαν οι φεουδάρχες, οι οποίοι ήταν οι ιδιοκτήτες των ορυκτών της επικράτειάς τους. Μετά την κατάργηση των φεουδαλικών δικαιωμάτων το 1721, το δικαίωμα εκμετάλλευσης της σμύριδας παραχωρήθηκε στις κοινότητες, που νοίκιαζαν σε εμπόρους το δικαίωμα συλλογής και πώλησής της.

Το έτος 1824 η Προσωρινή της Ελλάδος Διοίκησις, έχοντας ανάγκη χρηματικών πόρων πήρε στην κατοχή της τα κοιτάσματα σμύριδας και έτσι αυτή πλέων ενοικίαζε το δικαίωμα εκμετάλλευσής τους.

Μετά τη δημιουργία του Ελληνικού κράτους η σμύριδα Νάξου φθάνει να θεωρείται ως ένα από τα κυριότερα εξαγωγικά προϊόντα της Ελλάδος και με νόμους που ξεκινούν από το 1852 ορίζεται ότι η σμύρις εξορύσσεται και διατίθεται αποκλειστικά για λογαριασμό του δημοσίου μέσω του Ελληνικού Μονοπωλίου.
Στους κατοίκους των σμυριδοχωριών της Νάξου δίδεται το αποκλειστικό δικαίωμα να μαζεύουν ή να εξορύσσουν για λογαριασμό του δημοσίου τη σμύριδα αντί χρηματικού ποσού που θα τους καταβάλλεται και θα προσδιορίζεται ανάλογα την ποσότητα σμύριδας που θα εξορύσσουν και θα παραδίδουν.

Το 1898 τα καθαρά έσοδα από την εμπορία της σμύριδας Νάξου καθορίσθηκαν ως πρόσοδος υπέγγυος του δημοσίου χρέους. Εγγύηση δηλαδή για τους δανειστές της χώρας τα έσοδα από τις εξαγωγές σμυριγλιού, σύμφωνα με τους όρους του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου. Κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, το σμυρίγλι θεωρήθηκε απαραίτητο για τις πολεμικές βιομηχανίες των συμμάχων και όσοι δούλευαν στα σμυριδωρυχεία απαλλάχτηκαν από τη στράτευση. Τα έσοδα από το σμυρίγλι αυξήθηκαν πολύ.

Οι ετήσιες εξαγωγές της ναξιακής σμύριδας κατά την δεκαετία του 1920 κυμάνθηκαν μεταξύ των 10.000 και των 22.000 τόνων. Οι πωλήσεις ήταν σχετικά ικανοποιητικές και κατά τη δεκαετία του 1930. Το 1930 η τιμή της ήταν όμως μόνο το 60% της τιμής που είχε το 1923 και η ζήτηση άρχισε να μειώνεται μέχρι να μηδενιστεί το 1940.
Το 1983 οι εξαγωγές ήταν 3000 τόνοι και κατά το 1987 μόλις 1100 τόνοι.
Η τιμή της σήμερα είναι πια πολύ χαμηλή και η εκμετάλλευση των σμυριδωρυχείων ουσιαστικά έχει σταματήσει. Λίγοι άνθρωποι πουλούν μικρές ποσότητες.

Ναξος

Το explore-naxos.com είναι ένας τουριστικός οδηγός της Νάξου που σκοπό έχει να σας γνωρίσει της ομορφιές και τα αξιοθέατο του νησιού.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

Λιμεναρχείο Νάξου (+30) 22850 23292
Αεροδρόμιο Νάξου (+30) 22850 23292
Τελωνείο Νάξου(+30) 22850 22238
ΚΤΕΛ Νάξου (+30) 22850 22291
RadioTaxi Χώρα (+30) 22850 22444
Νοσοκομείο Νάξου (+30) 22853 60500
Ταχυδρομείο Νάξου (+30) 22850 22211
O.T.E. (+30) 22850 22599
Αστυνομικό Τμήμα (+30) 22850 23280
Τουριστική Αστυνομία (+30) 22850 22100
Πυροσβεστική (+30) 22850 32199
Αρχαιολογικό Μουσείο (+30) 22850 22725
Δήμος Νάξου (+30) 22853 60100
Κ.Ε.Π. Δήμου Νάξου - (+30) 22850 37130

Φιλικά sites

Go to top